Wirus grypy objawy wywołuje zwykle nagle i dość gwałtownie – w ciągu kilku, kilkunastu godzin od zakażenia mogą pojawić się wysoka gorączka, dreszcze, bóle mięśni i silne zmęczenie. To, jak dokładnie przebiega choroba, zależy między innymi od typu wirusa, który ją wywołał, oraz od odporności i wieku osoby zakażonej. Poniżej wyjaśniamy, czym różnią się objawy przy zakażeniu wirusem grypy typu A i typu B oraz co wiadomo o symptomach wywoływanych przez nowsze warianty wirusa.
Jak wirus grypy wywołuje objawy choroby?
Wirus grypy (influenza virus) atakuje błonę śluzową górnych dróg oddechowych – nosa, gardła i oskrzeli. Po wniknięciu do organizmu namnaża się w komórkach nabłonka oddechowego, co uszkadza te komórki i uruchamia reakcję układu odpornościowego. To właśnie odpowiedź immunologiczna, a nie sam wirus, jest głównym powodem większości objawów, takich jak gorączka czy uczucie rozbicia.
Okres wylęgania, czyli czas od zakażenia do pojawienia się pierwszych symptomów, trwa najczęściej od jednego do czterech dni. W tym czasie osoba zakażona może już zarażać innych, mimo że sama jeszcze nie czuje się chora. Kiedy objawy się pojawiają, robią to zwykle jednocześnie i dość intensywnie – to jedna z cech odróżniających grypę od przeziębienia, które rozwija się wolniej i łagodniej.
Do najczęstszych objawów zakażenia wirusem grypy należą:
- gorączka, często wysoka, powyżej 38°C
- dreszcze i uczucie zimna
- bóle mięśni i stawów
- silne zmęczenie i ogólne rozbicie
- ból głowy
- suchy kaszel
- ból gardła
- katar lub zatkany nos
U części osób, zwłaszcza u dzieci, mogą wystąpić także nudności, wymioty lub biegunka, choć nie są to objawy typowe dla większości zakażeń grypowych u dorosłych. Warto pamiętać, że nasilenie objawów bywa różne – od łagodnego przebiegu przypominającego silne przeziębienie do stanu wymagającego pomocy medycznej.
Objawy przy wirusie grypy typu A
Wirus grypy typu A jest odpowiedzialny za większość sezonowych epidemii grypy i to on najczęściej wywołuje bardziej nasilony przebieg choroby. Dzieli się na podtypy oznaczane literami i cyframi (na przykład H1N1 czy H3N2), które różnią się białkami znajdującymi się na powierzchni wirusa. Mimo tych różnic genetycznych, objawy kliniczne zakażenia wirusem grypy typu A są zwykle podobne do ogólnego obrazu grypy opisanego powyżej.
Charakterystyczne dla zakażeń typem A jest to, że przebieg choroby bywa cięższy, a gorączka wyższa i trwająca dłużej niż przy typie B. Częściej obserwuje się także silniejsze bóle mięśniowe oraz wyraźniejsze uczucie wyczerpania, które może utrzymywać się jeszcze kilka dni po ustąpieniu gorączki. To wirus typu A ma również większą tendencję do wywoływania powikłań, takich jak zapalenie płuc, szczególnie u osób starszych, przewlekle chorych oraz u małych dzieci.
Ważną cechą wirusa grypy typu A jest jego zdolność do stosunkowo częstych zmian genetycznych. Dzięki temu co pewien czas krążą nowe podtypy, na które populacja ma mniejszą odporność, co bywa przyczyną większych epidemii sezonowych, a rzadziej – pandemii. Dla osoby chorej nie ma to jednak większego znaczenia w codziennym rozpoznaniu objawów – bez badania laboratoryjnego nie da się na podstawie samych symptomów jednoznacznie stwierdzić, z jakim podtypem wirusa mamy do czynienia.
Objawy przy wirusie grypy typu B
Wirus grypy typu B krąży wśród ludzi w mniejszej liczbie linii genetycznych niż typ A i rzadziej wywołuje duże epidemie, choć w niektórych sezonach odpowiada za istotną część zachorowań, zwłaszcza w drugiej części sezonu grypowego. Objawy zakażenia wirusem grypy typu B są w dużej mierze zbliżone do objawów wywoływanych przez typ A – pojawia się gorączka, bóle mięśni, kaszel i ogólne osłabienie.
Różnice bywają jednak zauważalne w kilku aspektach. Zakażenia typem B częściej dotyczą dzieci i młodszych osób, a przebieg choroby, choć wciąż nieprzyjemny, statystycznie rzadziej prowadzi do najciężejszych powikłań u osób dorosłych bez chorób przewlekłych. Niektóre obserwacje kliniczne wskazują też, że przy typie B częściej występują dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności czy ból brzucha, choć nie jest to objaw dominujący.
Podobnie jak w przypadku typu A, samo porównanie objawów nie pozwala jednoznacznie odróżnić, który typ wirusa jest przyczyną choroby – oba typy dają zestaw dolegliwości, który silnie się pokrywa. Rozróżnienie typu A od typu B ma znaczenie głównie z perspektywy epidemiologicznej i dla lekarzy monitorujących sezon grypowy, natomiast dla samego chorego kluczowe jest raczej nasilenie objawów i to, jak długo się utrzymują.
Wirus grypy typu B nie dzieli się na podtypy w taki sposób jak typ A, choć wyróżnia się w nim dwie główne linie genetyczne krążące obecnie na świecie. Szczepionki przeciw grypie zwykle uwzględniają komponenty chroniące przed najważniejszymi wariantami obu typów – A i B – co jest jednym z powodów, dla których skład szczepionki bywa co roku aktualizowany.
Czy nowy wirus grypy i wariant K dają inne objawy?
Wirusy grypy stale się zmieniają – to naturalny proces, w którym materiał genetyczny wirusa ulega niewielkim mutacjom z sezonu na sezon. W mediach i doniesieniach zdrowotnych pojawiają się czasem informacje o „nowym wirusie grypy” lub o konkretnych podliniach czy wariantach, oznaczanych literami – jak bywa to w przypadku wariantu K, o którym mowa w niektórych relacjach dotyczących krążących obecnie linii wirusa grypy typu A.
Z punktu widzenia osoby chorej najważniejsza informacja jest taka, że nowe warianty i podlinie wirusa grypy nie zmieniają w istotny sposób podstawowego obrazu choroby. Nowy wirus grypy objawy daje zasadniczo takie same, jak wcześniej krążące szczepy – gorączkę, bóle mięśni, kaszel, ból gardła i zmęczenie. Nie ma podstaw, by sądzić, że pojedynczy nowy wariant powoduje zupełnie odmienny, „egzotyczny” zestaw symptomów.
To, co bywa opisywane w kontekście nowych wariantów, to raczej różnice w tempie rozprzestrzeniania się wirusa w populacji lub w tym, jak dobrze aktualne szczepionki chronią przed konkretną, krążącą linią genetyczną. Wariant K grypy objawy, o których wspominają niektóre doniesienia, opisywane są jako zbliżone do typowego przebiegu grypy sezonowej – nie ma potwierdzonych, oficjalnych informacji o tym, by ta linia wirusa wywoływała inny wzorzec symptomów niż pozostałe krążące szczepy typu A.
Warto pamiętać, że oznaczenia takie jak litery czy numery podtypów odnoszą się do budowy genetycznej wirusa i jego cech istotnych z punktu widzenia epidemiologii oraz doboru szczepionek, a nie do odrębnej listy objawów, które trzeba zapamiętać. Jeśli w danym sezonie krąży informacja o nowym wariancie, najbardziej wiarygodnym źródłem aktualnych danych są krajowe instytucje odpowiedzialne za nadzór epidemiologiczny oraz lekarz rodzinny, a nie nieformalne relacje w internecie.
Kiedy objawy grypy powinny skłonić do wizyty u lekarza?
Większość zakażeń wirusem grypy, niezależnie od typu czy konkretnego wariantu, ustępuje samoistnie w ciągu około tygodnia, choć uczucie zmęczenia może utrzymywać się jeszcze dłużej. Są jednak sytuacje i objawy, przy których nie warto czekać i lepiej skontaktować się z lekarzem.
- utrzymująca się bardzo wysoka gorączka, która nie spada mimo stosowanych środków przeciwgorączkowych
- duszność lub trudności w oddychaniu
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- silne zawroty głowy, splątanie lub trudność w utrzymaniu przytomności
- objawy, które po chwilowym poprawieniu się nagle znowu się zaostrzają
- objawy odwodnienia, na przykład bardzo rzadkie oddawanie moczu
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z grup zwiększonego ryzyka powikłań, do których należą małe dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z przewlekłymi chorobami, na przykład sercowo-naczyniowymi, płuc, cukrzycą czy obniżoną odpornością. W ich przypadku nawet objawy, które u zdrowej dorosłej osoby uznano by za typowe dla grypy, warto skonsultować z lekarzem wcześniej, ponieważ przebieg choroby może być trudniejszy do przewidzenia.
Decyzje dotyczące leczenia, w tym ewentualnego zastosowania leków przeciwwirusowych, powinny zawsze należeć do lekarza, który oceni stan zdrowia konkretnej osoby, jej wiek, choroby współistniejące i przyjmowane leki. Ma to szczególne znaczenie u kobiet w ciąży oraz osób przyjmujących leki na choroby przewlekłe, ponieważ w takich sytuacjach ogólne wskazówki nie zastępują indywidualnej oceny medycznej.
Podsumowanie
Objawy wywoływane przez wirus grypy – niezależnie od tego, czy mówimy o typie A, typie B, czy o nowszych, aktualnie krążących wariantach – są w gruncie rzeczy bardzo podobne: nagła gorączka, bóle mięśni, kaszel, ból gardła i silne zmęczenie. Różnice między typami i wariantami dotyczą raczej częstości zachorowań, grup wiekowych najbardziej narażonych czy ryzyka powikłań, a nie odrębnego, łatwo rozpoznawalnego zestawu symptomów. Dlatego przy każdym podejrzeniu grypy warto obserwować nasilenie i czas trwania objawów, a w razie niepokojących sygnałów lub przynależności do grupy zwiększonego ryzyka – skonsultować się z lekarzem.
